Cẩm nang sức khỏe

Bé bị ốm: Khi nào cần dùng kháng sinh?

18/06/2020

Nhiều trường hợp khi con trẻ bị ốm, phụ huynh cho bé sử dụng thuốc kháng sinh với mong muốn trẻ khỏi bệnh càng sớm càng tốt. Mặc dù thuốc kháng sinh được xem là một biện pháp điều trị bệnh hiệu quả, nhưng lợi bất cập hại nếu như sử dụng không đúng cách có thể kéo theo nhiều hệ lụy không tốt tới sức khỏe của trẻ.

1. Thuốc kháng sinh là gì?
Thuốc kháng sinh là một loại thuốc được sử dụng phổ biến nhằm điều trị các căn bệnh nhiễm trùng có hại tới sức khỏe con người do các loại vi khuẩn gây ra. Tuy nhiên, thực tế cho thấy thuốc kháng sinh không hiệu quả với nhiều loại vi khuẩn gây bệnh, tức là nó không thể kiểm soát và tiêu diệt hoàn toàn các loại vi khuẩn đang phát triển mạnh mẽ trong cơ thể. Khi đó, bạn có thể bị tái phát bệnh trở lại và khó chữa trị hơn trước. Bởi lẽ, khi cơ thể càng sử dụng nhiều thuốc kháng sinh thì vi khuẩn gây bệnh càng tăng thêm sức đề kháng.
unnamed.jpg
Đối với trẻ nhỏ, việc sử dụng kháng sinh cần phải hết sức thận trọng. Trước hết, cha mẹ nên tìm hiểu xem thuốc kháng sinh hoạt động như thế nào? Như chúng ta đã biết, virus và vi khuẩn là hai loại vi sinh vật chính gây bệnh cho con người. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, kháng sinh chỉ có thể giết chết các loại vi khuẩn mà không có tác dụng đối với virus. Thông thường, các loại virus có thể gây ra các chứng bệnh như cảm cúm, chảy nước mũi, đau họng, ho, viêm xoang, viêm phế quản hoặc nhiễm trùng tai. Những căn bệnh gây ra do virus sẽ tự hết sau 1 -2 tuần mà không cần phải điều trị.
2. Khi nào trẻ cần dùng kháng sinh?
Cha mẹ có thể cân nhắc cho trẻ sử dụng kháng sinh trong những trường hợp dưới đây:
Viêm họng:
Tình trạng viêm họng ở trẻ nhỏ có thể được gây ra do các loại virus. Trong trường hợp này, cho trẻ uống thuốc kháng sinh sẽ không đem lại hiệu quả, thậm chí hại nhiều hơn lợi. Tuy nhiên, các trường hợp trẻ bị viêm họng do khuẩn liên cầu Streptococcus thì bắt buộc phải cho bé dùng kháng sinh. 
Trẻ bị viêm họng sẽ xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng cụ thể như sốt, sưng hạch bạch huyết, viêm amidan, ở miệng xuất hiện các chấm đỏ. Nếu thấy bé có bất cứ biểu hiện nào của bệnh viêm họng, bạn nên đưa bé tới cơ sở y tế để được các bác sĩ chuẩn đoán xem liệu yếu tố gây ra bệnh là virus hay vi khuẩn Strep. Từ đó mới đưa ra quyết định nên cho trẻ dùng kháng sinh hay không.
Viêm tai giữa:
Bệnh viêm tại giữa thường có hai loại chính, bao gồm:
- Viêm tai giữa có chảy dịch
- Viêm tai giữa cấp tính
Trong trường hợp trẻ bị viêm tai giữa, bạn có thể cho bé sử dụng thuốc giảm đau, tuy nhiên, nếu bệnh không có dấu hiệu thuyên giảm, thuốc kháng sinh sẽ lựa chọn tiếp theo.
Cha mẹ cũng cần lưu ý rằng, liều lượng kháng sinh được sử dụng sẽ phụ thuộc vào tình trạng bệnh của trẻ. Nếu trẻ chỉ bị viêm tai ngoài và xuất hiện các triệu chứng nhẹ, bạn có thể điều trị bệnh bằng cách nhỏ kháng sinh vào tai trẻ. Nếu trẻ có các triệu chứng nặng thì cần phải cho bé uống thuốc kháng sinh ngay lập tức.
Sốt:
Khi trẻ bị sốt, bạn cần tìm hiểu xem những yếu tố nào là nguyên nhân chính gây ra bệnh. Trẻ bị sốt không phải do vi khuẩn gây ra mà có thể bắt nguồn từ các tác nhân khách quan khác như trẻ đang mọc răng, thời tiết thay đổi hoặc trẻ đi nắng về. Để chắc chắn, bạn nên đưa trẻ đến khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác về nguyên nhân gây bệnh.
Sau khi tìm ra được căn nguyên gây bệnh, bác sĩ mới đưa ra quyết định có nên cho trẻ sử dụng thuốc kháng sinh hay không. Trong trường hợp được sử dụng, bạn cần cho trẻ uống theo đúng liều lượng kháng sinh mà bác sĩ đã chỉ định, tránh dùng thiếu hoặc quá liều, làm ảnh hưởng đến độ hiệu quả của thuốc cũng như sức khỏe của trẻ.
Viêm phổi:
Đây cũng là một trong những căn bệnh mà trẻ em thường mắc phải. Để có thể tìm ra phương hướng điều trị bệnh phù hợp cho trẻ, trước hết ta phải xem xét các yếu tố bao gồm thể trạng của bé và tác nhân chính gây bệnh là do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hay nấm. Nếu viêm phổi bị gây ra do vi khuẩn thì trẻ cần được điều trị bằng thuốc kháng sinh theo toa của bác sĩ.
Đau mắt đỏ:
Tình trạng đau mắt đỏ ở trẻ em có thể xảy ra do các loại virus, vi khuẩn hoặc do bị dị ứng với một số chất gây kích ứng trong không khí. Căn bệnh này có xu hướng lây lan nhanh chóng và không có các test nhanh giúp xác định nguyên nhân cụ thể. Trong trường hợp này, bác sĩ sẽ kê đơn cho trẻ điều trị bằng thuốc mỡ kháng sinh hoặc thuốc nhỏ mắt giúp đẩy nhanh thời gian hồi phục bệnh và ngăn ngừa nguy cơ kháng kháng sinh.
3. Tác dụng phụ của kháng sinh
Khi cho trẻ dùng thuốc kháng sinh có thể gặp phải các tác dụng phụ phổ biến dưới đây: Chóng mặt; Phát ban; Buồn nôn; Tiêu chảy; Nhiễm trùng men. 
Một số tác dụng phụ nghiêm trọng khác khi dùng kháng sinh bao gồm:
- Tiêu chảy dẫn đến tổn thương đại tràng nghiệm trọng
- Nhiễm trùng Clostridium difficile (C. difficile hoặc C. diff)
- Xảy ra các phản ứng dị ứng nguy hiểm
- Tử vong
Cha mẹ khi cho bé sử dụng thuốc kháng sinh cần thận trọng với những loại thuốc sau đây:
- Tetracyclin: không được khuyến cáo sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ dưới 8 tuổi. Loại thuốc này có thể làm cản trở sự phát triển xương của trẻ, khiến trẻ bị mắc chứng vàng răng. Ngoài ra, trẻ sơ sinh khi sử dụng Tetracyclin có thể bị căng thóp.
- Cloramphenicol: gây ra hội chứng xanh xám ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ bị sinh non. Hội chứng này khiến cơ thể của trẻ trở nên xanh tái dần, dẫn tới trụy tim và thậm chí là tử vong. Ngoài ra, nó có thể gây ngộ độc tủy hoặc suy tủy nếu sử dụng lâu dài, dẫn tới thiếu máu trầm trọng.
- Streptomycin và Gentamycin: gây ra các hội chứng như Bactrim vàng da, gây điếc hoặc hại thận đối với trẻ sơ sinh.
sot-phat-ban-o-tre-em-nguyen-nhan-dau-hieu-nhan-biet-va-cach-cham-soc-be-tai-nha-sot-phat-ban-o-tre-em-1-1554434334-458-width595height445.jpg
4. Làm thế nào để tránh lạm dụng thuốc kháng sinh cho trẻ?
Việc lạm dụng kháng sinh và sử dụng không đúng liều lượng kháng sinh mà bác sĩ đã chỉ định sẽ gây ra các tác hại khôn lường cho sức khỏe của trẻ. Sử dụng quá liều kháng sinh có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, khiến việc loại bỏ các loại vi khuẩn gây bệnh trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm cho tình trạng nhiễm trùng dễ lây lan sang người khác. Để ngăn ngừa tình trạng này, cha mẹ cần lưu ý những điều sau đây để sử dụng thuốc kháng sinh an toàn cho trẻ:
- Tuyệt đối không tùy tiện cho trẻ sử dụng kháng sinh nếu không có sự chỉ định của bác sĩ
- Chỉ cho trẻ uống thuốc kháng sinh nếu bệnh được gây ra do vi khuẩn.
- Cho trẻ uống thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, bao gồm đúng liều và đúng cách.
- Không cho trẻ dừng uống kháng sinh giữa chừng khi chưa hết liều nhằm tránh trường hợp bị nhờn thuốc hoặc không đủ liều lượng để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.
- Cho trẻ sử dụng kháng sinh dựa trên tình trạng bệnh và độ tuổi của trẻ
- Thời gian sử dụng thuốc kháng sinh sẽ có độ dài ngắn khác nhau tùy thuộc vào loại bệnh và mức độ bệnh của trẻ (thường chưa quá 5 ngày)
 
Nguồn tham khảo: Cdc.gov/ https://www.vinmec.com/
Công ty liên kết